{"id":2316,"date":"2026-02-16T07:12:57","date_gmt":"2026-02-16T07:12:57","guid":{"rendered":"https:\/\/shetshqip.com\/?p=2316"},"modified":"2026-02-16T07:12:57","modified_gmt":"2026-02-16T07:12:57","slug":"200-here-me-e-fuqishme-se-morfina-cila-ishte-toksina-e-bretkoses-qe-dyshohet-se-ruset-e-perdoren-per-vrasjen-e-navalny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shetshqip.com\/?p=2316","title":{"rendered":"200 her\u00eb m\u00eb e fuqishme se morfina, cila ishte toksina e bretkos\u00ebs q\u00eb dyshohet se rus\u00ebt e p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr vrasjen e Navalny?"},"content":{"rendered":"<p>Lideri i opozit\u00ebs ruse,\u00a0Alexei Navalny, u vra duke p\u00ebrdorur nj\u00eb toksin\u00eb vdekjeprur\u00ebse q\u00eb gjendet tek bretkosat helmuese n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut, than\u00eb Mbret\u00ebria e Bashkuar dhe disa aleat\u00eb t\u00eb saj evropian\u00eb. Gjetjet e zyr\u00ebs s\u00eb jashtme britanike treguan se gjurm\u00eb t\u00eb epibatidin\u00ebs u zbuluan n\u00eb mostra nga trupi i Navalny-t dhe kjo ka shum\u00eb gjasa q\u00eb rezultoi n\u00eb vdekjen e tij dy vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb koloni penale n\u00eb Siberi. Aleat\u00ebt than\u00eb se vet\u00ebm shteti rus kishte &#8220;mjetet, motivin dhe mund\u00ebsin\u00eb&#8221; p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur k\u00ebt\u00eb toksin\u00eb vdekjeprur\u00ebse. Kremlini hodhi posht\u00eb zbulimin, duke e quajtur at\u00eb &#8220;nj\u00eb fushat\u00eb informimi&#8221;, sipas agjencis\u00eb s\u00eb lajmeve Tass.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb toksine \u00ebsht\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Epibatidina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb neurotoksin\u00eb natyrale e izoluar nga l\u00ebkura e bretkos\u00ebs helmuese ekuadoriane, sipas ekspertes s\u00eb toksikologjis\u00eb, Jill Johnson. Ajo tha p\u00ebr BBC Russian se \u00ebsht\u00eb \u201c200 her\u00eb m\u00eb e fuqishme\u201d se morfina.<\/p>\n<p>Epibatidina gjendet natyralisht tek bretkosat helmuese n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut dhe gjithashtu mund t\u00eb prodhohet n\u00eb laborator. Bretkosat n\u00eb kafaz nuk prodhojn\u00eb k\u00ebt\u00eb toksin\u00eb dhe nuk gjendet natyralisht n\u00eb Rusi, than\u00eb aleat\u00ebt europian\u00eb. Disa lloje sekretojn\u00eb toksin\u00ebn n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse epibatidina \u00ebsht\u00eb studiuar si analgjezik dhe p\u00ebr leht\u00ebsimin e s\u00ebmundjeve t\u00eb dhimbshme inflamatore t\u00eb mushk\u00ebrive, nuk p\u00ebrdoret klinikisht p\u00ebr shkak t\u00eb toksicitetit t\u00eb saj.<\/p>\n<p><strong>Si funksionon helmi i bretkos\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Ky p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs kimik i fuqish\u00ebm vepron mbi receptor\u00ebt nikotinik\u00eb n\u00eb sistemin nervor, sipas Johnson. Duke i stimuluar tep\u00ebr k\u00ebta receptor\u00eb nervor\u00eb, n\u00ebse jepet n\u00eb doz\u00ebn e duhur, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb:<\/p>\n<p>T\u00ebrheqje muskulore dhe paraliz\u00eb<\/p>\n<p>Konvulsione<\/p>\n<p>Ngadal\u00ebsim t\u00eb rrahjeve t\u00eb zemr\u00ebs<\/p>\n<p>Probleme respiratore deri n\u00eb vdekje<\/p>\n<p>Profesori Alastair Hay nga Universiteti i Leeds-it tha p\u00ebr PA se efektet e tij mund t\u00eb bllokojn\u00eb frym\u00ebmarrjen dhe se &#8220;\u00e7do person i helmuar vdes nga mbytja&#8221;. Zbulimi i toksin\u00ebs n\u00eb gjakun e dikujt &#8220;sugjeron administrim t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm&#8221;, shtoi ai. Ai gjithashtu theksoi se toksiciteti i epibatidin\u00ebs mund t\u00eb rritet nga kombinimi me disa barna t\u00eb tjera, dhe k\u00ebto kombinime jan\u00eb studiuar.<\/p>\n<p><strong>Sa e rrall\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0toksina?<\/strong><\/p>\n<p>Epibatidina \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e rrall\u00eb dhe gjendet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb rajon gjeografik dhe vet\u00ebm n\u00eb sasi t\u00eb vogla. Fryma e bretkos\u00ebs q\u00eb u p\u00ebrmend nga Mbret\u00ebria e Bashkuar dhe t\u00eb tjer\u00ebt ishte Anthony&#8217;s poison arrow frog, nj\u00eb specie endemike e Ekuadorit dhe Perus\u00eb. Bretkosat prodhojn\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs duke ngr\u00ebn\u00eb ushqimin e duhur q\u00eb prodhon alkaloide, nj\u00eb lloj p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsi organik \u2013 q\u00eb krijon epibatidin\u00ebn dhe e akumulojn\u00eb n\u00eb l\u00ebkur\u00eb. N\u00ebse dieta e bretkos\u00ebs ndryshon, rezervat e epibatidin\u00ebs shterojn\u00eb.<\/p>\n<p>Johnson tha: \u201cT\u00eb gjesh nj\u00eb bretkos\u00eb t\u00eb eg\u00ebr n\u00eb vendin e duhur, duke ngr\u00ebn\u00eb pik\u00ebrisht ushqimin e nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb prodhuar alkaloidet e duhura, \u00ebsht\u00eb pothuajse e pamundur\u2026 pothuajse.\u201d Ajo shtoi: \u201cKy \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metod\u00eb jasht\u00ebzakonisht e rrall\u00eb p\u00ebr helmimin e njeriut. Rastet e tjera t\u00eb helmimit me epibatidin q\u00eb njoh un\u00eb ishin laboratorike dhe jo-fatale.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb thot\u00eb Rusia?<\/strong><\/p>\n<p>Laborator\u00ebt europian\u00eb konfirmuan se Navalny vdiq nga ky helm i rrall\u00eb, than\u00eb aleat\u00ebt t\u00eb shtun\u00ebn. Moska kishte pretenduar m\u00eb par\u00eb se Navalny vdiq nga shkaqe natyrore, megjith\u00ebse e veja e Navalny-t, Yulia Navalnaya, ka pohuar vazhdimisht se burri i saj u \u201cvra\u201d nga helmimi.<\/p>\n<p>Ambasada ruse n\u00eb Lond\u00ebr mohoi p\u00ebrfshirjen e Mosk\u00ebs n\u00eb vdekjen e Navalny-t dhe p\u00ebrshkroi njoftimin si &#8220;mang\u00ebsi mendore e fabulist\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb&#8221; dhe &#8220;nekro-propagand\u00eb&#8221;. Z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsja e Kremlinit, Maria Zakharova, u citua nga agjencia ruse e lajmeve Tass duke th\u00ebn\u00eb:<\/p>\n<p>&#8220;T\u00eb gjitha bisedat dhe deklaratat jan\u00eb nj\u00eb fushat\u00eb informimi e cila ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb largoj\u00eb v\u00ebmendjen nga problemet urgjente t\u00eb Per\u00ebndimit.&#8221;<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn e vdekjes, Navalny ishte n\u00eb burg p\u00ebr tre vjet dhe s\u00eb fundmi ishte transferuar n\u00eb nj\u00eb koloni penale n\u00eb Arktik. Sipas raporteve ruse, 47-vje\u00e7ari b\u00ebri nj\u00eb sh\u00ebtitje t\u00eb shkurt\u00ebr, tha se ndihej keq, pastaj u shemb dhe nuk rikuperoi kurr\u00eb vet\u00ebdijen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lideri i opozit\u00ebs ruse,\u00a0Alexei Navalny, u vra duke p\u00ebrdorur nj\u00eb toksin\u00eb vdekjeprur\u00ebse q\u00eb gjendet tek bretkosat helmuese n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut, than\u00eb Mbret\u00ebria e Bashkuar dhe disa aleat\u00eb t\u00eb saj evropian\u00eb. Gjetjet e zyr\u00ebs s\u00eb jashtme britanike treguan se gjurm\u00eb t\u00eb epibatidin\u00ebs u zbuluan n\u00eb mostra nga trupi i Navalny-t dhe kjo ka shum\u00eb gjasa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2317,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_popup_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-715","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[125],"tags":[],"class_list":["post-2316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shkence"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2316"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2318,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2316\/revisions\/2318"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shetshqip.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}